Te veel waterstofperoxide belangrijke stressfactor
Interview: Ank van Lier voor Onder Glas Nr 1, januari 2026
Fusarium duikt bij de teelt van paprika vaak op in het drainwater, wortelgestel of substraat. Lang niet altijd leidt de aanwezigheid van de schimmelsporen ook tot problemen en uitval van planten, zo blijkt uit recent onderzoek. Met name het stressniveau van het gewas bepaalt of al dan niet schade optreedt. Onder meer de inzet van gestabiliseerde waterstofperoxide blijkt een belangrijke boosdoener.
Fusarium zorgt al meerdere jaren voor problemen in paprika. “Deze schimmel zorgt voor flinke productieverliezen in de teelt”, zegt Petra van der Goes van Plant Quality Solutions. Zij noemt zichzelf een ‘forensisch expert’ op plantgebied en zet zich vanuit die rol in om de oorzaken van gewasproblemen boven tafel krijgen.
In het geval van Fusarium in paprika signaleerde Van der Goes vorig jaar echter iets vreemds: zij constateerde op een teeltbedrijf fusariumsporen in het drainwater, het wortelgestel en substraat zónder dat de paprikaplanten ziekteverschijnselen lieten zien. “Op een ander bedrijf waar sporen werden aangetroffen, trad wel verwelking op, maar niet op de voor Fusarium typerende manier.. Zo waren de wortels egaal lichtbruin verkleurd, maar was het centrale deel van de wortels schoon. Bij een infectie met Fusarium is dit ook verkleurd. En deze schimmel kan ervoor zorgen dat vaatbundels dicht gaan zitten, waardoor de watertoevoer stagneert. Dat was in dit geval echter niet aan de orde. Ook wisten de planten zich – door aanpassing van de ontsmettingswijze – weer te herstellen. Dat is bij Fusarium niet mogelijk. Door dit alles rezen er veel vragen. Daar wilde ik antwoorden op vinden.”
Schimmelsporen, geen problemen
De plantexpert zette daarom begin dit jaar een eigen onderzoek op. Zij mocht hierbij gebruikmaken van de laboratoriumfaciliteiten van Valto Biocontrol, daarnaast deden ook opkweekbedrijven en telers een financiële duit in het zakje. “Mijn onderzoek liet onder meer zien dat er regelmatig fusariumsporen voorkwamen in het zaad, maar dat de jonge planten daar niet ziek van werden.”
Ook nadat de jonge planten in een substraat werden geplaatst, ontstonden in de meeste gevallen geen problemen. Van der Goes deed proeven met paprikaplanten op steenwol, kokos en een veenmengsel. “Maar hoewel geen ziekteverschijnselen optraden, kwam ik ook hierbij wél fusariumsporen tegen in het drainwater de wortels en het substraat.”
ABA’s en DKP’s
Toch ging het op een bepaald moment mis, bij de paprikaplanten op steenwol. Na een omslag in het weer ontstond hierbij een typische fusarium-verwelking. Om dit te verklaren, liet de onderzoekster een monster van het drainwater analyseren. “De resultaten waren opvallend. Dit monster bevatte namelijk hoge concentraties abscisinezuur (ABA). Dit stresshormoon vertraagt de groei en reguleert de waterhuishouding. De plant maakt het hormoon aan als hij stress ervaart; in dit geval als gevolg van de weersomslag. En dan wordt ‘ie minder weerbaar en stoot hij weefsel af, wat de bruinverkleuring van de wortels verklaart.”
Naast de hoge dosis stresshormonen was sprake van een hoge concentratie diketopiperazines (DKP’s). “Deze secundaire metabolieten schoppen de hormonale balans in de wortelzone in de war en zijn dan ook negatief voor de plantgroei. De plant maakt zelf een kleine hoeveelheid DKP’s, maar de meeste van deze metabolieten worden geproduceerd door micro-organismen. Onder meer de fusariumschimmel produceert deze DKP’s. En de aanmaak hiervan neemt toe wanneer de plant onder stress staat. Deze secundaire metabolieten stimuleren weer de aanmaak van het ABA-stresshormoon.”
Stress als trigger
De conclusie die de onderzoekster hieruit kon trekken, was dat de aanwezigheid van Fusarium niet altijd grote gevolgen heeft voor de plantvitaliteit. Ofwel: de plant gaat niet per definitie onderuit wanneer schimmelsporen worden aangetroffen. “De schimmel is vaak slechts een passieve bewoner van de wortelzone en niet altijd biologisch relevant, zoals we dat noemen. Dat is alleen het geval wanneer het gewas wordt blootgesteld aan stresssituaties. Stress is de trigger voor het ontstaan van problemen en schade door Fusarium.”
Volgens Van der Goes ontstaat dan ook een vicieuze cirkel. Hoe hoger het stressniveau, hoe meer suikers de plant namelijk afscheidt via de wortels. “En deze zogeheten ‘lekkende’ suikers vormen weer een voedingsbron voor micro-organisme in het wortelgestel. Bijvoorbeeld de Fusarium, die op deze manier prikkels krijgt om extra actief te worden. Wanneer daar in de vruchtfase nog een hoge vruchtbelasting bijkomt, is dat vaak de druppel en verliest het gewas zijn vitaliteit en verwelkt.”
Teveel waterstofperoxide
Waardoor treden er de laatste jaren dan zoveel fusariumproblemen op in paprika? Welke stressfactoren zorgen hiervoor? “Een belangrijke oorzaak ligt in het feit dat veel paprikatelers de inzet van gestabiliseerde waterstofperoxide voor ontsmetting flink hebben opgeschroefd. Door het wegvallen van middelen en om Fusarium onder de duim te houden. Waterstofperoxide is echter een agressieve oxidant, die vooral bij steenwol flink wat stress veroorzaakt voor het gewas. Bij organische substraten is het probleem minder groot omdat deze de peroxide beter kunnen afbreken . Dat verklaart deels waarom de fusariumproblemen op steenwol groter zijn. Daar komt nog bij dat de eerdergenoemde DKP’s – die dus ook negatief zijn voor de plantgroei – bij steenwol sneller bij de plant weten te komen dan bij organische substraten. Dit omdat steenwol een inert substraat is, waardoor de DKP’s zich minder snel kunnen binden aan bijvoorbeeld andere micro-organismen.”
Daarnaast zorgt het gesloten telen voor stress bij de plant, geeft Van der Goes aan. “Door recirculatie worden reststoffen en negatieve elementen, zoals DKP’s, continu rondgepompt. Je raakt ze niet kwijt en de concentraties bouwen zich op. Ook daar voelt een paprikaplant zich niet goed bij.”
Stress voorkomen
Om problemen te voorkomen, is het dus zaak om het stressniveau van de paprikaplant zo laag mogelijk te houden. Maar hoe doe je dat als teler? “Beperk de inzet van waterstofperoxide zoveel mogelijk. Dat doet meer kwaad dan goed. En we moeten af van het idee dat het water 100 procent schoon moet zijn.”
Zij adviseert daarnaast om het microbioom van het substraat aan te vullen met biostimulanten en biofungiciden. Dit maakt het gewas weerbaarder tegen de schimmel. “Het is vooral belangrijk dat er een grote diversiteit aan micro-organismen aanwezig is in het microbioom.”
Het advies is ook om op te passen met hergebruik van substraat. “Niet alleen bij steenwol, maar ook bij bijvoorbeeld kokos en veen. Ook daar zitten namelijk fusariumsporen in, die zich opbouwen bij hergebruik.”
Fusariumvrij zaad als ultieme oplossing
Tot slot adviseert Van der Goes om te zorgen voor optimaal plantbeheer. “Wat ik daarmee bedoel? Dat je de plant waar nodig moet ondersteunen. Komt er bijvoorbeeld een forse weersomslag aan, geef ‘m dan extra aminozuren en plantenextracten mee om hem hierbij te helpen. Op die manier is hij beter bestand tegen stress en is er minder kans dat fusariumsporen tot problemen gaan leiden.”
De ultieme oplossing voor het probleem ligt volgens de onderzoekster in zaad dat vrij is van fusariumsporen. “Maar dat is lastig, omdat zaadleverancier niet de urgentie voelen. Immers: de sporen zijn niet biologisch relevant op jonge planten, zo bleek ook uit mijn proeven. Hierdoor zien zaadbedrijven niet de noodzaak om hiermee aan de slag te gaan.”
Samenvatting
Fusariumsporen komen vaak voor in de teelt van paprika, maar onderzoek toont aan dat pas schade ontstaat wanneer de planten stress ervaren. Vooral een hoge dosering gestabiliseerde waterstofperoxide blijkt een belangrijke stressfactor en ook recirculatie heeft een negatieve invloed. Beperking van de inzet van waterstofperoxide, een divers microbioom in het substraat, voorzichtig omgaan met hergebruik van substraat en goed plantbeheer kunnen problemen helpen voorkomen en verminderen.