Een aantal jaar geleden werden aardbeiplanten van een bekend ras onder gecontroleerde omstandigheden vermeerderd. Tijdens inspecties in het seizoen werd niets ongebruikelijks gevonden. Schone moederplanten, een nieuw trayveld, geen recirculatie van water en de gebruikelijke controles: alle signalen stonden op groen.
Toch ontstond na de uitlevering van de planten een raadselachtig patroon. Sommige telers meldden zware uitbraken van Xanthomonas fragariae, terwijl andere telers met planten uit precies dezelfde bron nauwelijks of geen problemen zagen.
Waarom was dat verschil zo groot? Het antwoord ligt niet alleen in de aanwezigheid van de bacterie, maar ook in de teeltomgeving die de ontwikkeling ervan bevordert.
- De bacterie dringt via de huidmondjes het blad binnen en gedijt bij een hoge luchtvochtigheid en vrij water op het blad.
- Temperaturen van 18 tot 24 °C versnellen de groei van de bacterie.
- Jong, zacht blad is extra kwetsbaar.
- Een hoge stikstofbemesting zorgt voor een weelderig gewas, maar maakt planten ook gevoeliger.
- Spatwater en gewashandelingen kunnen de bacterie van plant naar plant verspreiden.
Op sommige percelen vielen deze omstandigheden precies samen. Daardoor kon een verborgen infectie zonder zichtbare symptomen snel uitgroeien tot een epidemie. Op andere percelen was de omgeving minder gunstig en kwam de ziekte niet tot ontwikkeling.
Lessen voor de teelt
- Ook wanneer plantmateriaal er schoon uitziet, kunnen opportunistische ziekteverwekkers toeslaan als de omstandigheden daarvoor gunstig zijn.
- Strikte hygiëne, zorgvuldig stikstofbeheer en het beperken van bladnat zijn belangrijke preventieve maatregelen.
- Vroege opsporing door gewasinspecties en diagnostische tests helpt grootschalige verspreiding te voorkomen.
Het belangrijkste inzicht: bij Xanthomonas-infecties is de omgeving van het gewas evenzeer van belang als de ziekteverwekker zelf. Een schone start is belangrijk, maar om schoon te blijven is blijvende aandacht nodig voor de teeltomstandigheden die de bacterie een kans geven.